Bursa Elektrik Şirketi ve millîleştirme
1924–1939
Bursa’da elektrik için geç Osmanlı döneminde başlayan imtiyaz girişimleri savaşla kesildi. Şirket 1924’te Fransız Omnium d’Entreprises eliyle kuruldu, 1932’de İtalyan Marelli’ye geçti ve 18 Haziran 1939’da Nafia Vekâleti tarafından satın alınarak devletleştirildi.
İlgili çalışma
- Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Yabancı Sermaye ve Millîleştirme Süreci: Bursa Elektrik Şirketi Örneği
- Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa’da Elektriğin Tarihi (1906–1939)
Ayrıntılar
1906–1924Üç sözleşme, bir işleyen imtiyaz
Bursa’da elektrik için 1906’da (Mehmet Ali Ağa), 1913’te ve 1924’te (Fransız Omnium) üç sözleşme yapıldı; yalnızca 1924’teki hayata geçti.
- Erken Cumhuriyet Döneminde Türkiye’de İmtiyazlı Yabancı Şirketler ve Bursa Elektrik Şirketi Örneği, Cumhuriyet’in İlanının 100. Yıl Dönümü Uluslararası Sempozyumu, İstanbul, 21–22 Kasım 2023, s.636–674
1932 ve 18 Haziran 1939Marelli’den devlete
Şirket 1932’de İtalyan Marelli’ye geçti. 18 Haziran 1939’da Nafia Vekâleti şirketi satın aldı; millîleştirme, kamu hizmetine erişimi genişleten ve kırın elektrifikasyonuna zemin hazırlayan bir dönüşüm olarak değerlendiriliyor.
Kaynaklar
- Hacer Karabağ Arslan, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Yabancı Sermaye ve Millîleştirme Süreci: Bursa Elektrik Şirketi Örneği, Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 26/49 (2025), s.593–620
- Hacer Karabağ Arslan, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bursa’da Elektriğin Tarihi (1906–1939), Gaye Kitabevi, 2020