Doç. Dr. Hacer Karabağ Arslan

Harita durakları

Bursa, Yalova ve Mudanya’da mübadele

1923–1925

Mübadele sırasında Yunanistan’dan gelen Müslüman aileler Mudanya ve çevresine yerleştirildi. Yeni yerleşimler, tarımsal üretim kadar gündelik hayatı ve toplumsal ilişkileri de değiştirdi.

İlgili çalışma

Tüm yayınlar

Görseller

1924 iskân raporunda yer alan Yalova ve çevresindeki yerleşimler.
1924 iskân raporunda yer alan Yalova ve çevresindeki yerleşimler.Hacer Karabağ Arslan’ın hazırladığı harita; BCA, 29 Eylül 1924, 272.0.0.11/19.95.22. Altlık: Google Earth. Yalova ve Çevresinde İskân, Sağlık ve İmar (1921–1938), Şekil 2, s.68.
Yalova ve çevresinin yerleşim, arazi ve sağlık koşullarını ele alan Yedinci Mıntıka raporu.
Yalova ve çevresinin yerleşim, arazi ve sağlık koşullarını ele alan Yedinci Mıntıka raporu.BCA, 272.0.0.11/19.95.22, 29 Eylül 1924. Yalova ve Çevresinde İskân, Sağlık ve İmar (1921–1938), Şekil 3, s.143.
Koru köyünün iskân, arazi ve üretim koşullarını kaydeden rapor sayfası, 29 Eylül 1924.
Koru köyünün iskân, arazi ve üretim koşullarını kaydeden rapor sayfası, 29 Eylül 1924.BCA, 272-0-0-11-19-95-22-7(4), 29.09.1924. Hacer Karabağ (2020), Belge 3, s.297.
Drama Pazarlar’dan Koru’ya yerleşen mübadillerin zeytin mahsulü hakkında gönderdiği telgraf, 18 Ekim 1924.
Drama Pazarlar’dan Koru’ya yerleşen mübadillerin zeytin mahsulü hakkında gönderdiği telgraf, 18 Ekim 1924.BCA, 272-0-0-11-19-97-22-7(1), 18.10.1924. Hacer Karabağ (2020), Belge 8, s.310.
Balkanlar–Marmara tütün kuşağı ile Bursa’ya gelen mübadillerin köken ve yerleşim noktaları.
Balkanlar–Marmara tütün kuşağı ile Bursa’ya gelen mübadillerin köken ve yerleşim noktaları.Marco Nestoroff, Oriental Tobacco Regions (Turkey, Bulgaria, Greece), Sofia, 1925; alt harita: Hacer Karabağ Arslan. Occupational Fit and Agrarian Reordering in Bursa, Şekil 2, s.8.
Kadıköy, Kurdköy, Paşaköy, Safran ve Hacı Mehmed çevresinin iskân koşullarına ilişkin rapor, 29 Eylül 1924.
Kadıköy, Kurdköy, Paşaköy, Safran ve Hacı Mehmed çevresinin iskân koşullarına ilişkin rapor, 29 Eylül 1924.BCA, 272-0-0-11-19-95-22-7(5), 29.09.1924. Hacer Karabağ (2020), Belge 4, s.299.
Elmalı ve Laledere çevresinin yerleşim ve tarımsal üretim koşulları, 29 Eylül 1924.
Elmalı ve Laledere çevresinin yerleşim ve tarımsal üretim koşulları, 29 Eylül 1924.BCA, 272-0-0-11-19-95-22-7(6), 29.09.1924. Hacer Karabağ (2020), Belge 5, s.302.
1924 ekonomik atlasında Anadolu’nun tahıl, meyve, tütün, pamuk ve ipek üretim alanları.
1924 ekonomik atlasında Anadolu’nun tahıl, meyve, tütün, pamuk ve ipek üretim alanları.Zadig Khanzadyan, Atlas de Géographie Économique de Turquie, Paris, 1924, Planche 24, Carte 38; Planche 25, Carte 39. Occupational Fit and Agrarian Reordering in Bursa, Şekil 1, s.7.
Yalova’ya yerleştirme ve hane inşası koşullarına ilişkin 18 Haziran 1924 tarihli telgraf.
Yalova’ya yerleştirme ve hane inşası koşullarına ilişkin 18 Haziran 1924 tarihli telgraf.Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet Arşivi (BCA), 272.0.0.11/18.86.17, 18 Haziran 1924. Yalova ve Çevresinde İskân, Sağlık ve İmar (1921–1938), Şekil 3, s.143.
Millet Çiftliği, Gacık ve çevresinin arazi, üretim ve iskân durumunu gösteren rapor, 29 Eylül 1924.
Millet Çiftliği, Gacık ve çevresinin arazi, üretim ve iskân durumunu gösteren rapor, 29 Eylül 1924.BCA, 272-0-0-11-19-95-22-7(7), 29.09.1924. Hacer Karabağ (2020), Belge 6, s.305.

Ayrıntılar

Aralık 1923–1924Mudanya’dan Muradiye’ye

Mübadeleyle Bursa’ya gelen büyük kafileler, Aralık 1923’ten itibaren Mudanya İskelesi üzerinden kente ulaştı. Selanik ve çevresinden gelenlerin Muradiye’deki misafirhanelerde geçici olarak barındırılması, iskânın köylere yerleşmeden önce bir barınma ve bekleme aşaması da içerdiğini gösterir.

Mart 1924Tütüncülerin yer arayışı

Drama’dan gelen tütüncü mübadiller, mesleklerine uygun gördükleri Demirtaş, Kelesen ve Tepecik’e yerleşmek için başvurdu. Arazi ve evlerin önceki göçmenlerce kullanılması, yeni gelenlerin yerleşme ve üretim koşullarını güçleştirdi.

15 Nisan 1924 ve 1924 yazıKaracaoba ve İkizce numune köyleri

Apolyont Gölü çevresindeki Karacaoba ve İkizce, 1924’te numune köy olarak planlandı; usta ve malzeme eksiklikleri uygulamayı zorlaştırdı. Mübadillerin yerleşmesi, evlerin inşasıyla birlikte yol, inşaat malzemesi ve tarımsal donanımın sağlanmasına da bağlıydı.

22 Mayıs 1924Gölyazı’da balıkçılık ve iskân

22 Mayıs 1924 tarihli yazışma, Apolyont’ta (Gölyazı) yerleştirilen çiftçilerin komşu köylere nakledilmesini ve boşalan evlere balıkçılıkla geçinen altmış hanenin alınmasını öngörüyordu. Bu düzenleme, meslek ile göl çevresindeki geçim imkânlarını eşleştirme arayışını gösterir.

1924Gündoğdu’da barınma ve ortak emek

Filader/Gündoğdu’da göçmenler, kendi imkânlarıyla baraka ve ev yaparak iskâna katıldı. Köylülerin biriktirdikleri parayla konut üretmesi, yerleşmede mübadillerin girişimini ve ortak emeğini öne çıkarır.

29 Eylül 1924Koru’da yerleşim ve geçim düzeni (Yalova)

29 Eylül 1924 tarihli iskân raporu, Koru’da üç ayrı yerden gelen toplam 134 hane için yerleşim yerlerinin ayrıldığını, dağıtıldığını ve köy planının uygulandığını kaydeder. Arazi ve kalan zeytinlikler, mübadillerin geçim düzeninin kurulmasında yer tutuyordu.

  • Yalova ve Çevresinde İskân, Sağlık ve İmar (1921–1938), 4.2. Mübadil İskânı ve Uygulama Sorunları (1924–1925); Tablo 2; P061, P095, P096, P097, P098

29 Eylül 1924Safran’da iskân ve sağlık koşulları (Yalova)

29 Eylül 1924 tarihli rapor, Safran’a Vodina ve Karacaova’dan 15 hanede 55 mübadilin yerleştirildiğini kaydeder. Hacı Mehmed Çiftliği’ndeki sıtma sorunu nedeniyle bu yerleşimden Safran’a nakil önerisi de gündeme geldi.

  • Yalova ve Çevresinde İskân, Sağlık ve İmar (1921–1938), 4.2. Mübadil İskânı ve Uygulama Sorunları (1924–1925); Tablo 2; P038, P065, P107, P108, P109, P110

1920’ler–1930’larZeytincilik bilgisi ve uyum

Mudanya ve Gemlik’te zeytinciliğin toparlanması, mevcut ağaçların sayısı kadar üreticilerin bakım bilgisine de bağlıydı. Girit ve Preveze’den gelen bazı gruplar bu üretime aşinayken, diğer mübadil grupların yeni üretim çevresinde zeytincilik bilgisi edinmesi zaman aldı.

1924–1926Yalova’da yerleşim verileri

Koru, Drama Pazarlar grubu, 29.09.1924: 102 hane (s.287). Safran, Vodina/Karacaova grubu, 29.09.1924: 15 hane, 55 kişi (s.284). Hacı Mehmed Çiftliği, Demirciören grubu, Ocak 1926: 83 hane (s.288). Laledere, Girye grubu, 08.03.1926: 70 hane (s.288).

1927Bursa mübadil kişi kayıtları

Demirtaş: 800 kişi. Kelesen/İsmetpaşa: 417 kişi. Apolyont/Gölyazı: 540 kişi. Filader/Gündoğdu: 729 kişi.

Kaynaklar

Tüm duraklar · Haritada gez